1. Chùa Phúc An – Địa Điểm Du Lịch Bắc Ninh

Chùa Phúc An là một địa điểm du lịch tâm linh nổi tiếng tại Bắc Ninh. Chùa nằm tại thôn An Động, xã Lạc Vệ, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh. Cách đây 600 năm đây là một vùng hoang vu, năm 1428 mới có người đến khai lập. Nơi đây là một vùng đất vô cùng màu mỡ, phì nhiêu. Nơi chứa đựng rất nhiều những truyền thuyết, huyền tích của lịch sử văn hóa dân tộc.

Chùa được xây dựng từ năm 1599 dưới thời vua Lê Trung Hưng. Do thời gian biến đổi tới năm 1951 ngôi chùa chỉ còn lại 5 gian nhà tổ. Tiếp đến năm 1993 nhân dân nơi đây đã gom góp, ủng hộ và xây lại ngôi chùa để thắp hương, thờ phật. Sau khi trùng tu lại chùa Phúc An đã được mở rộng với quy mô lớn. Gồm có các tòa Tam Bảo, nhà Tổ, nhà Mẫu, nhà Tăng, nhà Khách, gác chuông, vườn tháp và các công trình phụ trợ.

• Địa chỉ: nằm ở thôn An Động, xã Lạc Vệ, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh

2. Chùa Đại Bi – Địa Điểm Du Lịch Bắc Ninh

Chùa Đại Bi nằm trên đỉnh núi Ngoai Sơn, vốn được khởi dựng từ lâu đời. Đến thời Lê Trung Hưng chùa được trùng tu và mở rộng với quy mô rất lớn.

Khi ấy, ngôi chùa ngoài Tam Bảo ra còn có gác chuông, hậu đường, hai bên hành lang, nhà mẫu, nhà tổ, nhà sư, nhà khách. Thực hiện lệnh tiêu thổ kháng chiến chống Pháp, ngôi chùa cổ đó bị phá dỡ.

Hiện nay, chùa có mặt bằng kiến trúc kiểu chữ Đinh, gồm: Tiền đường và Thượng điện. Tiền đường 5 gian với bộ khung đỡ mái bằng gỗ lim, 6 hàng cột ngang, 4 hàng cột dọc to khoẻ vững chắc. Vì nóc chồng rường giá chiêng, trên nóc đắp nổi 3 chữ Hán “Đại Bi tự”. Tiền đường kết cấu 1 tầng 2 mái tay ngai, cột trụ cánh phong, cửa mở cả 5 gian. Thượng điện gồm 3 gian bộ khung gỗ, liên kết với 4 hàng cột dọc, 4 hàng cột ngang.

Giá trị nổi bật của chùa Đại Bi là 5 thác bản văn bia của chùa đều có niên đại vào thời Lê Trung Hưng có tên và niên đại như sau: Bia có tên “Đại Bi tự” niên đại Chính Hòa 24 (1703). Bia có tên “Hậu Phật bi ký” niên đại Vĩnh Thịnh 3 (1707). Bia tứ diện có tên “Sáng lập thạch bi, Toàn thôn ký kết. Cùng lập giao ước” niên đại Vĩnh Thịnh 4 (1708). Bia có tên “Hậu Phật bi ký” niên đại Cảnh Hưng 16 (1755). Bia có tên “Hậu Phật bi ký, Đồng thôn lệ ký” niên đại Cảnh Hưng 20 (1759).

• Địa chỉ: Lệ Chi Viên, Thái Bảo, Gia Bình, Bắc Ninh

3. Chùa Khúc Toại – Địa Điểm Du Lịch Văn Hóa Bắc Ninh

Chùa Khúc Toại nằm trong thôn Khúc Toại, Xã Khúc Xuyên, Tp. Bắc Ninh, Bắc Ninh. Trong chùa Khúc Toại ngoài thờ Phật còn thờ ông Nguyễn Thượng Nghiêm làm Hậu Phật. Chùa được xây dựng từ lâu đời nhưng đến thời nhà Nguyễn mới được trùng tu và mở rộng với quy mô .

Dấu tích cổ và có giá trị nhất trong chùa Khúc Toại là quả chuông đồng cổ nhất xứ Kinh Bắc ghi tên chùa với niên đại Phúc Thái 6 năm 1648. Thân chuông khắc chữ Hán bài Tự kể về những danh lam cổ tích như tháp Báo Thiên, chùa Quỳnh Lâm, tháp Phổ Minh, chùa Phả Lại cùng bài Minh ca ngợi quê hương Khúc Toại trù phú.

Bên cạnh những giá trị nổi bật về kiến trúc điêu khắc và cổ vật. Chùa Khúc Toại còn có giá trị lớn về lễ hội truyền thống. Hàng năm hội chùa ngày 14 tháng Giêng và hội đình ngày 6 tháng Giêng là những hội “quan họ” nổi tiếng của xứ Kinh Bắc. Quần thể di tích đình chùa Khúc Toại với những giá trị lớn nhiều mặt về kiến trúc điêu khắc, cổ vật. Lễ hội không những là nét văn hiến đặc sắc của một làng nghề từng nổi tiếng trong dân gian. Chùa Khúc Toại đã góp phần làm nên nét văn hiến tiêu biểu của quê hương Bắc Ninh.

• Địa chỉ: nằm ở gần đường Đường Đê, xã Khúc Xuyên, tỉnh Bắc Ninh.

4. Chùa Dâu – Địa Điểm Du Lịch Bắc Ninh

Chùa được xây dựng vào đầu Công Nguyên, các nhà sư Ấn Độ đầu tiên đã từng đến đây. Vào cuối thế kỷ 6, nhà sư Tì-ni-đa-lưu-chi từ Trung Quốc đến chùa này, lập nên một phái Thiền ở Việt Nam. Chùa được khởi công xây dựng năm 187 và hoàn thành năm 226, là ngôi chùa lâu đời nhất và gắn liền với lịch sử văn hóa, Phật giáo Việt Nam.

Quá trình hình thành và tồn tại của chùa Dâu gắn bó mật thiết với lịch sử phát triển của nước ta. Tạo lên một trung tâm Phật giáo lớn nhất của Việt Nam và khu vực. Đây là trung tâm Phật giáo được hình thành sớm hơn cả hai trung tâm Phật giáo nổi tiếng của Trung Quốc thời kỳ nhà Hán là Bành Thành và Lạc Dương.

Lễ hội chùa Dâu tổ chức vào ngày 8 tháng 4 Âm lịch hàng năm. Đây là lễ hội lớn của cả tổng Dâu xưa với nhiều nét văn hóa truyền thống độc đáo vẫn được duy trì,

• Địa chỉ: Thanh Khương, Thuận Thành, Bắc Ninh

5. Chùa Phúc Lâm – Địa Điểm Du Lịch Bắc Ninh

Chùa Phúc Lâm là một ngôi chùa cổ được xây dựng vào đầu thế kỷ 18, hoa văn kiến trúc thời Nguyễn.

Chùa hình chữ sơn, hai bên có hai dãy tả vu và hữu vu mỗi bên 5 gian. Sau chùa là nhà tổ 5 gian.

Chùa gồm 7 gian 2 dĩ, các cột được làm bằng gỗ lim rất vững chắc. Các đầu đao của chùa được chạm trổ tinh xảo hình tứ linh, tứ qúy… Bên trong còn lưu giữ nhiều cổ vật qúy như tượng tam thế, bia đá, đôi nghê đá…

Trong khuôn viên chùa còn vườn tháp, cây đa cổ thụ, cổng tam quan. Trong vườn chùa còn có giếng rất đẹp. Trước chùa còn có Ngôi Đền hàng nghìn năm tuổi,chùa được trùng tu năm 2009,nhưng vẫn giữ được nét cổ xưa.

Chùa Phúc Lâm thuộc địa phận xã Phú Lâm, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh, Việt Nam, là một ngôi chùa cổ được xây dựng vào đầu thế kỷ 18, hoa văn kiến trúc thời Nguyễn.
Chùa gồm 7 gian 2 dĩ, các cột được làm bằng gỗ lim rất vững chắc. Các đầu đao của chùa được chạm trổ tinh xảo hình tứ linh, tứ qúy… Bên trong còn lưu giữ nhiều cổ vật qúy như tượng tam thế, bia đá, đôi nghê đá…

• Địa chỉ: Phú Lâm, Tiên Du, Bắc Ninh

6. Chùa Bút Tháp – Địa Điểm Du Lịch Chùa Cổ Bắc Ninh

Chùa Bút được xây dựng từ thế kỷ 14 với diện tích khoảng 10.000m2. Chùa Bút Tháp tọa lạc tại thôn Bút Tháp, xã Đình Tổ, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh. Chùa có kiến trúc độc đáo, bố cục hài hòa.

Chùa Bút Tháp, tên chữ là Ninh Phúc tự. Chùa là một trong những danh lam cổ tự đẹp nhất ở vùng đồng bằng châu thổ Bắc Bộ. Chùa lưu giữ 4 Bảo vật quốc gia vẫn bảo tồn được tương đối nguyên vẹn cho đến ngày nay.

Chùa Bút Tháp được xây theo kiểu nội công ngoại quốc. Với các công trình kiến trúc được bố trí cân xứng, chặt chẽ ở khu vực trung tâm. Công trình ngoài cùng là tam quan, có kiến trúc tương đối giản dị. Tiếp đó là gác chuông 2 tầng 8 mái. Sau gác chuông là 7 tòa nhà nối tiếp nhau: Tiền Đường, Thiên Hương, Thượng điện, Tích Thiện Am, nhà Trung, Phủ thờ, Hậu đường với tổng chiều dài hơn 100 mét.

Theo sách Địa chí Hà Bắc (1982) thì chùa có từ đời vua Trần Thánh Tông (1258-1278). Thiền sư Huyền Quang (đỗ Trạng nguyên năm 1297) đã trụ trì ở đây. Ông cho dựng ngọn tháp đá cao 9 tầng có trang trí hình hoa sen. Ngọn tháp này nay không còn nữa.

Chùa còn lưu giữ bốn nhóm bảo vật quốc gia là tượng Phật Bà Quan Âm nghìn mắt nghìn tay được công nhận năm 2012 và ba pho tượng Tam Thế, tòa cửu phẩm liên hoa. Các bảo vật đều được tạo tác từ thế kỷ XVII trên chất liệu gỗ.

•  Địa chỉ: Bút Tháp, Thuận Thành, Bắc Ninh

7. Chùa Phật Tích – Địa Điểm Du Lịch Cổ Tích Bắc Ninh

Chùa Phật Tích là một địa điểm du lịch Bắc Ninh còn có một cái tên khác là Vạn Phúc Tự. Ngôi chùa cổ thời Lý này toạ lạc trên sườn phía Nam của ngọn núi Phật Tích, thuộc huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh. Chùa là nơi mà Phật giáo Ấn Độ và Truyền thống tín ngưỡng dân gian Việt Nam giao thoa. Chính vì lẽ đó mà nơi đây đã hình thành nên trung tâm Dâu – Duy Lâu, trung tâm Phật giáo đầu tiên của Việt Nam.

Theo các tư liệu thì chùa Phật Tích Bắc Ninh được khởi công xây dựng vào năm Thái Bình thứ Tư, tức năm 1057 gồm nhiều toà nhà ngang dọc. Đến năm 1066, Vua Lý Thánh Tông đã cho xây thêm một ngọn tháp cao. Sau sự kiện ngọn tháp bị đổ lộ ra bức tượng A Di Đà bằng đá xanh nguyên khối dát vàng, ngôi chùa đã được đổi tên thành Phật Tích và dời lên sườn núi để ghi nhận sự xuất hiện kỳ lạ này.

Hiện nay, chùa Phật Tích có 7 gian tiền đường để dùng vào việc đón tiếp khách. 5 gian bảo thờ Phật, đức A di đà cùng các vị tam thế. 8 gian nhà Tổ và 7 gian nhà thờ Mẫu. Chùa Phật Tích còn nổi tiếng với bức tượng Phật A di đà cao 27m nằm trên đỉnh núi. Đây là phiên bản được lấy nguyên mẫu từ tượng Phật A di đà trong chùa. Được xây dựng nhân dịp kỉ niệm 1000 năm Thăng Long – Hà Nội. Tượng được đánh giá là một trong những bức tượng đá lớn bậc nhất Đông Nam Á.

• Địa chỉ: thôn Phật Tích, Tiên Du, Bắc Ninh

8. Chùa Tiêu Sơn – Địa Điểm Du Lịch Cổ Kính Bắc Ninh

Chùa Tiêu Sơn tự nằm trên núi Tiêu, thuộc xã Tương Giang , thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh. Nơi lưu giữ những di sản văn hóa quý giá của vương triều Lý. Chùa là điểm thu hút đông đảo du khách thập phương đến tham quan, tìm hiểu lịch sử.

Chùa Tiêu có nhiều công trình như: Viện Cảm Tuyền, Lầu Tiên Lĩnh, Tiền đường, Thượng điện, Hậu đường… Bên cạnh về phía Đông Nam còn có chùa Trường Liêu.

Thời Lê Trung Hưng, chùa Tiêu được trùng tu mở rộng với quy mô lớn theo kiểu chùa trăm gian. Đến thời Nguyễn, triều vua Bảo Đại, chùa tiếp tục được trùng tu và ghi lại trên câu đầu của toà Tam Bảo.

Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, quân giặc đã ném bom phá hoại chùa Tiêu, chỉ còn sót lại một số tượng Phật và đồ thờ tự. Chùa Trường Liêu cũng bị phá hủy, chỉ còn lại ba pho tượng Tam Thế. Một pho Đức Chúa và một chuông đồng có tên chùa “Trường Liêu tự chung” đúc năm Thiệu trị 3 (1843). Kiến trúc hiện tại của chùa Tiêu là kiến trúc của những lần trùng tu tôn tạo.

Chùa gồm các tòa: Tam bảo, nhà Tổ, nhà khách, gác chuông và các công trình phụ trợ. Tòa Tam bảo được dựng bằng bộ khung gỗ, chạm khắc trang trí hoa lá cách điệu. Nhà Tổ có mái theo kiểu chồng diêm. Tại nhà Tổ có pho tượng gổ Thiền sư Vạn Hạnh và ngai bài vị ghi rõ “Lý triều nhập nội Tể tướng Lý Vạn Hạnh Thiền sư thần vị”.

• Địa chỉ: Tương Giang, Từ Sơn, Bắc Ninh

9. Chùa Dạm – Địa Điểm Du Lịch Lịch Sử Bắc Ninh

Chùa Dạm là ngôi chùa cổ nằm trên núi Dạm, phường Nam Sơn, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh. Chùa thờ Phật và Nguyên Phi Ỷ Lan (dân gian gọi là chùa Bà Tấm). Chùa còn có nhiều tên gọi: Chùa Dạm, Lãm Sơn, “Thần Quang tự”, “Cảnh Long Đồng Khánh”, “Đại Lãm Tự”.

Sử chép và truyền kể, chùa do đích thân Nguyên Phi Ỷ Lan chọn địa điểm và hưng công xây dựng từ mùa đông năm 1086 đến năm 1094 thì hoàn thành và được coi là “Trung tâm Phật giáo lớn nhất của nước Đại Việt”.Đây là một công trình quan trọng nên vua Lý Nhân Tông rất quan tâm chăm lo và khi chùa hoàn thành đã ban tên “Cảnh Long Đồng Khánh”.

Trải qua trường kỳ lịch sử, chùa được trùng tu tôn tạo nhiều lần. Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, chùa bị dỡ bỏ. Sau khi hòa bình lập lại, năm 1986, nhân dân địa phương xây dựng 3 gian chùa nhỏ trên nền đất cũ để thờ Phật.

Từ năm 2015 đến nay,  tỉnh Bắc Ninh đã thực hiện việc quy hoạch tổng thể và xây dựng. Chùa Dạm được trùng tu tôn tạo, với quy mô to lớn, khang trang. Cùng với hệ thống tượng thờ và đồ thờ tự tại có chùa giá trị lớn về nghệ thuật, thẩm mỹ đại diện cho đặc trưng mỹ thuật mỗi thời kỳ.

Hội chùa diễn ra hàng năm vào ngày 8 tháng 9 (âm lịch). Nhà chùa cùng toàn thể nhân dân sắm sửa lễ vật cúng phật cầu bình an, sức khỏe và may mắn.

• Địa chỉ: thuộc xã Nam Sơn, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh

10. Văn Miếu – Địa Điểm Du Lịch Truyền Thống Bắc Ninh

Văn Miếu Bắc Ninh được xây dựng trên núi Phúc Sơn, khu 10 phường Đại Phúc, thành phố Bắc Ninh. Văn miếu được xây dựng trước thời Nguyễn. Tổng thể công trình Văn Miếu Bắc Ninh hiện nay gồm: Cổng Nghi môn, toà Tiền tế 5 gian 2 dĩ, 2 bên hồi Hậu đường là 2 toà Bi đình 5 gian 2 dĩ, 2 bên hồi Tiền tế là 2 toà Tả vu – Hữu vu, tại sân chính giữa cổng Nghi môn và toà Tiền tế dựng bia bình phong.

Hàng năm, vào ngày rằm tháng Giêng, tại Văn Miếu tổ chức lễ dâng hương có sự tham gia của các đồng chí lãnh đạo tỉnh để tưởng niệm các bậc tiền nhân, cầu mong quốc thái dân an, tỉnh Bắc Ninh ổn định phát triển, sự nghiệp giáo dục ngày càng tiến bộ. Nơi đây cũng thường đón tiếp các Đoàn học sinh giỏi quốc gia, quốc tế của tỉnh Bắc Ninh đến dâng hương, báo công sau mỗi kỳ thi.

• Địa chỉ: Đại Phúc, Bắc Ninh

11. Lăng Kinh Dương Vương – Địa Điểm Du Lịch Phong Phú Bắc Ninh

Tỉnh Bắc Ninh là địa phương duy nhất trên cả nước hiện có di tích Lăng và Đền thờ Kinh Dương Vương để tưởng nhớ ơn đức tiền nhân có công mở cõi. Lăng và Đền thờ Kinh Dương Vương là một trong điểm du lịch của tỉnh. Hàng năm thu hút đông đảo du khách thập phương về dâng hương, tri ân đức Thủy tổ dân tộc.

Khu di tích lịch sử văn hóa Lăng và Đền thờ Kinh Dương Vương được xây dựng tại thôn Á Lữ, xã Đại Đồng Thành, huyện Thuận Thành. Nằm ở sườn đê, cách dòng sông Đuống khoảng 500 m. Thời giặc Pháp kéo đến, khu Lăng bị tàn phá, đến năm 1971, nhân dân thôn Á Lữ đã quy hoạch và tôn tạo lại Lăng mộ Kinh Dương Vương. Năm 2000, một ngôi đền chung thờ các bậc Thủy tổ được phục dựng theo kiểu thức truyền thống.

Với những giá trị và ý nghĩa của khu di tích Lăng và Đền thờ Kinh Dương Vương, Lạc Long Quân, Âu Cơ. Ngày 2/2/1993, khu di tích được Nhà nước công nhận di tích lịch sử văn hóa Quốc Gia. Từ xưa đến nay, nơi đây đều mở hội để đồng bào trong và ngoài nước kết tụ, tưởng nhớ và tri ân công đức Tổ tiên. Thể hiện niềm tự hào dân tộc, củng cố đại đoàn kết huyết thống con Lạc, cháu Hồng. Vươn tới tương lai cùng nhau góp sức bảo tồn, tôn tạo, phát huy giá trị thiêng liêng nhất của Việt Nam.

• Địa chỉ: Á Lũ, Thuận Thành, Bắc Ninh

12. Thành Cổ – Địa Điểm Du Lịch Đẹp Nhất Bắc Ninh

Đây là ngôi thành cổ đầu tiên của Việt Nam. Thành cổ được xây dựng theo đồ án hình lục giác và là một trong bốn tòa thành đẹp nhất vùng Bắc Kỳ thời bấy giờ. Thành có diện tích 545.000 m2, tường cao 9 thước đắp bằng đất đá, sau thay bằng gạch đá, xung quanh có hào nước sâu bao bọc. Thành có 4 cổng, mỗi cổng đều có cầu đi qua hào. Bên trong thành có sắp xếp các bộ phận gồm Doanh trấn thủ, đài bác vọng, kho thuốc súng, nhà công đồng.

Cho đến nay ngôi Thành này vẫn chưa hề được tu bổ, tôn tạo. Thành Cổ còn bị chiến tranh, sự xâm lấn của con người đã làm cho di tích bị xuống cấp nghiêm trọng. Dấu tích còn lại của Thành cổ Bắc Ninh là ba cổng thành, một phần bờ thành và dãy hào sâu, hai khẩu súng thần công .Trong đó nổi bật là cổng tiền với đài gác vọng, cột cờ cao gần 20 m.

13. Thành Cổ Luy Lâu – Địa Điểm Du Lịch Bắc Ninh

Thành cổ Luy Lâu tọa lạc tại xã Thanh Khương, Thuận Thành, Bắc Ninh. Luy Lâu có niên đại khoảng 2000 năm, là một trong những tòa thành cổ nhất Việt Nam, chỉ sau Cổ Loa. Nơi đây được coi là kinh đô thứ 2 của Việt Nam và là trung tâm văn hóa giáo dục của nước ta ở thế kỷ thứ II

Thành cổ Luy Lâu, từng là một thành cổ nổi tiếng phồn hoa, đô hội của xứ Giao Chỉ xưa. Đây được xem là một địa điểm du lịch khá nổi tiếng tại Bắc Ninh mà bạn nên đến để tham quan và khám phá.

Luy Lâu là ngôi thành đất, cấu trúc dạng chữ nhật, nằm gọn trong làng Lũng Khê. Thành với quy mô khá lớn, kích thước của các lũy thành đo là: lũy thành phía tây 328m, lũy thành phía đông 320m, lũy thành phía bắc 680m, lũy thành phía nam 520m.

Trải qua gần 20 thế kỷ với bao biến cố, thăng trầm, các lũy thành bị san bạt đi nhiều. Tuy nhiên, trải trên diện tích rộng lớn cả khu vực nội và ngoại, thành cổ Luy Lâu vẫn còn những dấu tích cư trú. Kiến trúc như: đường viền thành cao khoảng 1-3m so với mặt ruộng; dãy ao cổ nối với nhau chạy thành dải liên tiếp là vết tích của việc đào đất đắp hào cùng vô số hiện vật, di vật gạch ngói các loại, đồ dùng sinh hoạt, công cụ sản xuất…

• Địa chỉ: thuộc xã Thanh Khương, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Nin

14. Đền Bà Chúa Kho – Địa Điểm Du Lịch Di Tích Bắc Ninh

Đền Bà Chúa Kho Bắc Ninh là một di tích lịch sử đã được Nhà nước Việt Nam công nhận. Đền Bà Chúa Kho là một đền thờ Mẫu nằm tại vùng quê kinh Bắc nổi tiếng văn hiến. Đền nằm trên núi Kho, khu Cổ Mễ, phường Vũ Ninh thành phố Bắc Ninh. Đền được xây dựng vào thời nhà Lý, để tưởng nhớ những cống hiến to lớn của Bà cho dân tộc.

Tương truyền, Bà Chúa Kho là người phụ nữ nhan sắc. Một người phụ nữ khéo tổ chức sản xuất, tích trữ lương thực, trông nom kho tàng quốc gia trong và sau chiến thắng Như Nguyệt (1076) do Lý Thường Kiệt lãnh đạo. Bà còn có công chiêu dân lập ấp ở vùng Quả Cảm, Cô Mễ, Thượng Ðồng, giúp người dân khai khẩn đất đai nông nghiệp.

Sau này bà trở thành hoàng hậu dưới triều Lý, giúp vua giữ gìn kho lương. Bà bị giặc sát hại trong lúc phát lương cứu đỡ dân làng. Cảm kích tấm lòng bao dung của bà, nhà vua đã phong bà là Phúc Thần. Nhân dân Cô Mễ nhớ ơn và lập đền Bà Chúa Kho tại vị trí kho lương cũ trên Núi Kho.

Hàng năm, từ 14 tháng Giêng là ngày chính của Lễ hội Đền Bà Chúa Kho tại Bắc Ninh. Nhưng ngay từ những ngày đầu xuân năm mới, dòng người  đổ về nườm nượp để cầu an, cầu lộc,…

• Địa chỉ: Cổ Mễ, P. Đáp Cầu, Bắc Ninh

15. Đền Đô – Địa Điểm Du Lịch Nghệ Thuật Bắc Ninh

Đền Đô, còn được gọi là Đền Lý Bát Đế. Đền Đô là một quần thể kiến trúc tín ngưỡng thờ tám vị vua đầu tiên của nhà Lý. Đền Đô đã được Nhà nước Việt Nam công nhận là di tích lịch sử. Năm 2014, nơi đây cùng với khu lăng mộ các Vua nhà Lý đã được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt.

Đền Đô được xây dựng vào thế kỷ XI, nằm ở phường Đình Bảng, Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh. Đền được dựng trên nền đất mà khi xưa vua Lý Công Uẩn đăng quang và trở lại thăm quê hương. Theo sử sách, dân làng Đình Bảng đã cho xây dựng một ngôi nhà lớn làm nơi nghênh tiếp nhà vua. Khi vua Lý Công Uẩn băng hà, Lý Thái Tông lên ngôi kế vị vua cha. Ông đã cho sửa sang lại ngôi nhà xưa và chọn làm nơi thờ tự vua cha, từ đó Đền trở thành nơi thờ tự các vị vua nhà Lý sau khi băng hà.

Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, quân Pháp đã phá hủy nhiều di sản văn hóa ở Cổ Pháp. Năm 1952, quân Pháp dội bom, phá hủy hoàn toàn đền. Đến năm 1989, đền đã được khởi công xây dựng lại.

Đến nay, Đền Đô thờ 8 vị vua nhà Lý gồm: Lý Công Uẩn tức (Lý Thái Tổ), Lý Thái Tông, Lý Thánh Tông, Lý Nhân Tông, Lý Thần Tông, Lý Anh Tông, Lý Cao Tông và Lý Huệ Tông.

• Địa chỉ: Đền Đô nằm ở làng Đình Bảng, xã Đình Bảng, thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh

16. Đền Thờ Đô Thống Lê Phụng Hiểu – Địa Điểm Du Lịch Bắc Ninh

Đền thờ Đô Thống Lê Phụng Hiểu thuộc khu Hòa Đình, phường Võ Cường, thành phố Bắc Ninh. Đền được khởi dựng từ lâu đời, nhưng được trùng tu tôn tạo vào những năm gần đây.

Đền còn bảo lưu được nhiều tài liệu cổ vật quý giá phản ánh về người được thờ. Đặc biệt là hai bia đá có tên “Phả lục tam vị thánh” niên đại Thành Thái 13 (1901) và bia có tên “Sự tích bi ký” niên đại Tự Đức 33 (1880). Nội dung ghi chép về người được thờ là Đô Thống Lê Phụng Hiểu và hai danh triều Lý.

• Địa chỉ: khu Hòa Đình, phường Võ Cường, thành phố Bắc Ninh

17. Lễ Hội Đền Vua Bà Bắc Ninh

Hàng năm, lễ hội đền thờ Vua Bà Thủy tổ Quan họ được làng Viêm Xá, xã Hòa Long, thành phố Bắc Ninh tổ chức vào ngày 6 tháng Giêng âm lịch. Lễ hội đền Vua Bà là lễ hội lớn nhất, quan trọng nhất của làng Viêm Xá, cũng là lễ hội Thuỷ tổ Quan họ duy nhất trong vùng Quan họ.

Ngày chính hội là mùng 6, nhưng từ chiều hôm mùng 5, dân làng đã tổ chức lễ mở cửa đền và lễ dâng hương, lễ cầu mưa rửa đền. Người làng Viêm Xá tin rằng lễ cầu mưa, rửa đền này rất hiệu nghiệm.

Hội làng Viêm Xá được bắt đầu với nghi thức mở cửa đền Vua Bà. Theo tuần tự, dân làng tổ chức lấy nước ở giếng Ngọc trong đền làm lễ rước nước quanh làng, qua đình làng, đền Cùng rồi lại quay về đền Vua Bà. Trong hành trình rước lễ, người dân và du khách được hoà mình vào không gian đằm thắm chất quan họ. Ngoài ao làng, nơi đền Cùng hay là đi vào trong làng, từ khắp các ngõ nhỏ,đâu đâu cũng vang lên những giai điệu đằm thắm, mượt mà của những bài quan họ cổ.

Hội làng Viêm Xá trở thành điểm hẹn văn hoá của hàng nghìn lượt khách thập phương. Bởi vừa duy trì được các mối quan hệ, giao lưu vốn có, vừa mở rộng giao lưu với Quan họ các làng lân cận.

• Địa chỉ: làng Viêm Xá (Hoà Long-Yên Phong)

18. Đền Cùng – Giếng Ngọc Bắc Ninh 

Đền Cùng – Giếng Ngọc ở khu Viêm Xá, phường Hòa Long, thành phố Bắc Ninh. Đền Cùng – Giếng Ngọc là chốn địa linh, hiển ứng thờ Mẫu Tam Phủ từ ngàn xưa. Sự linh hiển của Đền Cùng đã nổi tiếng khắp dân gian từ lâu đời. Từ thời Tiền Lý, Tiền Lê, quan quân triều đình đánh giặc dọc tuyến sông Cầu, có đến chốn này cầu đảo và đều được ứng nghiệm đánh bại quân xâm lược…

Nằm giữa sân Đền Cùng là giếng Ngọc. Vào những ngày nóng bức, sau khi thăm quan và vào Đền dâng lễ, du khách thường không quên xin nước uống trong giếng Ngọc.

Giếng Ngọc có hình bán nguyệt. Rộng chừng 20m2, gồm 11 bậc gạch, 4 bậc đá và 1 bậc gỗ lim ở sát mép giếng. Dưới đáy giếng là lớp đá ong tự nhiên sâu khoảng 10m. Nước giếng Ngọc màu xanh trong, có thể nhìn xuống tận đáy.

Để lấy nước, du khách phải để giày, dép trên bờ và đi chân trần xuống dưới. Nước múc lên từ giếng có thể uống trực tiếp mà không cần lọc hay đun sôi. Nước uống sẽ thấy vị mát lành và ngọt tự nhiên không đâu sánh được.

Dù được du khách và người dân trong vùng lấy về dùng nhiều nhưng từ trước đến nay, nước Giếng Ngọc chưa bao giờ cạn, thậm chí cả trong mùa hạn hán. Vào những ngày mực nước xuống thấp, du khách đến thăm viếng sẽ dễ dàng nhìn thấy ba “cụ cá thần” bơi lội trong lòng giếng.

• Địa chỉ: thôn Viêm Xá, xã Hòa Long, thành phố Bắc Ninh